Zakład Epistemologii

O zakładzie

Wspólną nicią badań prowadzonych w Zakładzie Epistemologii jest przywiązanie do tradycji analitycznej i stosowanie metod formalnych. Oprócz epistemologii, ważnym przedmiotem badań prowadzonych w zakładzie jest filozofia fizyki i filozofia czasu.

Wydarzenia

W dniach 7-8 IX 2015 odbył się czwarty warsztat polsko-węgierskiej grupy badawczej Prawdopodobieństwo, przyczynowość i determinizm; więcej informacji tutaj.

W dniach 9-11 IX 2015 odbyły się warsztaty Entia et Nomina V, więcej informacji tutaj.

XI 2014 Bartosz Majchrowicz i Michał Tomasz Godziszewski dołączyli do grupy programu Mistrz.

Sukcesy

III 2017 prof. Tomasz Placek uzyskał grant w ramach konkursu Harmonia NCN.

II 2016 dr Leszek Wroński uzskał grant badawczy "Nietrafność epistemiczna a stopnie przekonań", w ramach konkursu Sonata NCN. na lata 2016-2017.

IX 2015 Podczas 10. Polskiego Zjazdu Filozoficznego Wykład Inauguracyjny wygłosił prof. Jan Woleński, a Wykład Przeglądu Filozoficznego dr Leszek Wroński.

XII 2014 Nakładem wydawnictwa de Gruyter ukazała się książka dra Leszka Wrońskiego: Reichenbach's Paradise: Constructing the Realm of Probabilistic Common Causes. Książka jest nieodpłatnie dostępna na stronie wydawnictwa, patrz tutaj.

XII 2014 Jacek Wawer otrzymał Stypendium Ministra Nauki i Szkonicta Wyższego za wybitne osiągnięcia.

X 2014 Jacek Wawer otrzymał stypendium START Fundacji na rzecz Nauki Polskiej.

V 2014 Profesor Tomasz Placek został wyróżniony "Laurem Jagiellońskim"

dr Leszek Wroński otrzymał grant "Probability, Causality and Determinism" w ramach Hungarian Academy of Sciences - Polish Academy of Sciences Joint Research Projects Program.

V 2014 Jacek Wawer otrzymał grant "Rozgałęziający się czas a semantyka zdań o przygodnej przyszłości" w ramach konkursu Preludium 6 NCN, na lata 2014-2016.

2013 Prof Jan Woleński został laureatem Nagrody Fundacji na rzecz Nauki Polskiej, patrz tutaj. Gratulujemy!

2013 Paweł Pruski otrzymał grant "Probabilizm Rudolfa Carnapa"  w ramach konkursu Preludium 5 NCN, na lata 2014-2016.

2012 Olga Poller, jako Volha Kukushkina, otrzymała grant "Semantyka nazw własnych: obrona deskryptywnej teorii nazw własnych jako teorii odniesienia" w ramach konkursu Preludium NCN, na lata 2013-2015.

Projekty badawcze

  1. "Nietrafność epistemiczna a stopnie przekonań", kierownik: dr Leszek Wroński. Grant NCN Sonata. 2016-2017.
  2. "Modalności, Prawdopodobieństwo i Twierdzenia Bella: Perspektywa formalna", kierownik: prof. Tomasz Placek. Program Mistrz finansowany ze środków Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. 2013-2015. Opis projektu.
  3. "Probability, Causality and Determinism", kierownik: dr Leszek Wroński. Realizowany w ramach Hungarian Academy of Sciences - Polish Academy of Sciences Joint Research Projects. 2014-2016.
  4. "Rozgałęziający się czas a semantyka zdań o przygodnej przyszłości", kierownik: Jacek Wawer. Grant Preludium. 2014-2016.
  5. "Probabilizm Rudolfa Carnapa", kierownik: mgr Paweł Pruski. Grant Preludium NCN, na lata 2014-2016.

Seminaria

Seminaria zakładowe odbywają się w czwartki o godzinie 16, w sali 39. Informacje o nich można znaleźć w aktualnościah na stronie głównej Instytutu Filozofi, oraz poniżej.

Seminaria Zakładu Epistemologii

» 23 III 2017 Gergei Bana: The subjectivist agent and his model of objective chance: an attempt to be rigorous about Lewis's Principal Principle

David Lewis linked objective chance and subjective degrees of belief with his Principal Principle. He proposed his ideas without mathematical rigor, and that style remained typical in the  literature on the Principal Principle, leading to numerous paradoxical statements.
In this talk I aim to be mathematically rigorous, and that forces us to discover a number of structures and properties that are necessary to be present in a possible-world model of objective chance. AlthoughLewis considered possible-world models, he missed these structures and properties.
I take special care to separate the subjectivist agent and his mathematical model of possible worlds, incorporating objective chance in the latter. I talk about what mathematical objects correspond to statements concerning the setup of a chancy experiment, what to the outcomes, what historic evidence is, and what can the notorious "admissible" evidences possibly be. We then use this model to take a new look at the so-called “Big Bad Bug” that worried Lewis. Namely, in my opinion the Big Bad Bug originates from an inconsistent treatment of "present chances", and hence there is in fact no Big Bad Bug.

» 26 I 2017 Leszek Wroński: Z czego wynika Zasada Bezstronności?

Hawthorne, Landes, Wallmann i Williamson (2015) twierdzą, iż kontrowersyjna Zasada Bezstronności jest konsekwencją znacznie szerzej akceptowanej "Zasady Podstawowej" D. Lewisa ("Principal Principle"). Pokażę, iż proponowany argument nie ma de facto nic wspólnego z "Zasadą Podstawową".

» 24 XI 2016 Jan Woleński: Benacerraf o korespondencyjnej teorii prawdy

» 13 X 2016 Tomasz Placek: Jak reprezentować kołmogorowsko kwantowe prawdopodobieństwa? Trzy stanowiska i ich związki z tw. Bella

W mechanice kwantowej reguła Borna podaje algorytm jaką liczbę, rozumianą jako prawdopodobieństwo, należy przypisać wynikowi pomiaru. Jak jednak te liczby rozumieć? Czy jako prawdopodobieństwa kołmogorowskie, czy też jakieś inne? A jeśli kołmogorowskie, to jak należy dla nich konstruować przestrzeń / przestrzenie prawdopodobieństwa? Przedstawię trzy sposoby reprezentacji pomiaru, które nazywam:

- dużą kołmogorowską (jedna przestrzeń prawdopodobieństwa, aprawdopodobieństwa kwantowe rozumiane jako absolutne ),        

- warunkową kołmogorowską  (jedna przestrzeń prawdopodobieństwa, prawdopodobieństwa kwantowe rozumiane jako warunkowe),

- małą kołmogorowską  (wiele przestrzeni prawdopodobieństwa, prawdopodobieństwa kwantowe rozumiane jako absolutne).

Pierwsza, zastosowana do reprezentacji doświadczenia Bella-Aspecta implikuje nierówności Bella (to tw. Pitowsky’ego). Druga implikuje trzecią, trzecia przy dodatkowych warunkach implikuje drugą.  Sama trzecia i sama druga nie implikują nierówności Bella. Ale trzecia plus trzy założenia tw. Bella (OI, PI i NOCONS) implikuje istnienie pierwszej reprezentacji, co z kolei implikuje nierówności Bella. (Analogiczny rezultat zachodzi dla drugiej).

Rzuca to światło na matematyczny sens koniunkcji OI, PI i NOCONS: koniunkcja ta pozwala skleić wiele małych kołmogorowskich przestrzeni prawdopodobieństwa (z opcji trzy) w jedną dużą (kołmogorowską) przestrzeń prawdopodobieństwa (z opcji jeden).

» 17 III 2016 Jan Woleński: O determinizmie

» 04 III 2016 Michał Nowak: Mózgowe podłoże samokontroli - sieci, obszary, funkcje

Wyjątkowo, w piątek o godzinie 10.15

» 25 II 2016 Tomasz Placek: Jak wygląda obszar w sąsiedztwie indeterministycznych zdarzeń?

Będę analizował dwa twierdzenia z teorii kategorii, które udzielają odpowiedzi na tytułowe pytanie.

» 11 XII 2015 Justyna Grudzińska: Semantyka z typami zależnymi: dynamiczne aspekty kwantyfikacji

W moim wystąpieniu przedstawię semantykę z typami zależnymi (Dependent Type Semantics, DTS) – system semantyczny, który pozwala poprawnie zinterpretować relacje anaforyczne pomiędzy wyrażeniami kwantyfikatorowymi a tzw. niezwiązanymi zaimkami. We wstępie omówię podstawowe rodzaje efektów anaforycznych (dynamicznych) związanych z kwantyfikacją w języku naturalnym (anaforę maksymalną, ‘anaforę oślą', efekt dynamiczny w postaci zależności, kontynuacje kumulatywne i rozgałęzione). Następnie przedstawię główne elementy DTS: (i) mechanizm uogólnionych prefiksów kwantyfikatorowych, który umożliwia kompozycyjne ujęcie wieloznaczności zasięgowych, (ii) teoriotypowe pojęcie kontekstu i typy zależne, (iii) mechanizm dynamicznego rozszerzania kontekstu oraz nowy algorytm, który pozwala zinterpretować wszystkie najważniejsze omówione we wstępie rodzaje efektów anaforycznych (dynamicznych). [Jest to wspólna praca z Markiem Zwadowskim]

» 20 XI 2015 Leszek Wroński: O możliwej luce w argumentach odwołujących się do 'zakładów holenderskich' (Dutch Books)

Wydaje mi się, iż klasyczne argumenty za normami epistemicznymi odwołujące się do "zakładów holenderskich" (Dutch Books), na przykład argument za probabilizmem (tezą, iż stopnie przekonań racjonalnego podmiotu powinny spełniać aksjomaty klasycznego rachunku prawdopodobieństwa) zawierają pewną lukę: zakładają, iż wartość oczekiwana zakładu będzie liczona w "klasyczny" sposób, na co nieprobabilista nie musi się zgodzić. Nie będę twierdził, że mamy tu do czynienia po prostu z założeniem tezy -- sprawa jest bardziej skomplikowana. Wskażę klasę nie-probabilistycznych przestrzeni przekonaniowych "odpornych" na zakłady holenderskie. Postaram się pokazać też, że sprawa ma konsekwencje dla diachronicznych argumentów, tzn. wspierających normy dotyczące uaktualniania stanów przekonaniowych.

» 22 X 2015 Michael Stoeltzner: On the Emergence of Fluctuations

I investigate the (almost) simultaneous emergence of Egon von Schweidler's concept of radioactive fluctuations (1905) and Marian von Smoluchowski's explanation of Brownian motion (1906). In both cases fluctuations (Schwankungen) became a physical quantity in its own right rather than being an expression of measurement error. I argue that the breakthroughs required a specific combination of experimental research programs, a deep knowledge of statistical mechanics, and a combination of a bottom-up empiricism with the firm conviction in the truth of the kinetic theory that were characteristic of the large thought collective centering around the Viennese experimental physicist Franz Serafin Exner in Vienna. Also of significance are the experimental techniques and the exploratory method shared by the early research works in atmospheric electricity and radioactivity, the emergence of the relative frequency interpretation of probability, and a philosophical orientation that allowed the Exnerian thought collective to accept statistical regularities as laws of nature. 

» 8 X 2015 Jacek Wawer: Semantyka przyszłości

» 7 V 2015 Leszek Wroński: Nieklasyczne przestrzenie probabilistyczne a zakłady holenderskie

» 17 IV 2015, godz. 12.30: Coherentist Theories of Justification I - Dr Anna Ivanova

The lectures explore the normative aspects of coherence theories of justification and the solutions they offer to a number of traditional problems of knowledge. The conceptions of Keith Lehrer, Lawrence Bonjour, Nicholas Rescher and Paul Thagard are visited to investigate the problem about the truth conductivity of the principle of coherence and the relation between coherence and observation. Common objections against coherentism are considered in the light of recent responses in academic literature. In the end, the methodological advantages of coherentism are outlined concerning the modeling in social sciences and the study of consciousness.

» 15 IV 2015 godz. 11.00: Coherentist Theories of Justification II - Dr Anna Ivanova

The lectures explore the normative aspects of coherence theories of justification and the solutions they offer to a number of traditional problems of knowledge. The conceptions of Keith Lehrer, Lawrence Bonjour, Nicholas Rescher and Paul Thagard are visited to investigate the problem about the truth conductivity of the principle of coherence and the relation between coherence and observation. Common objections against coherentism are considered in the light of recent responses in academic literature. In the end, the methodological advantages of coherentism are outlined concerning the modeling in social sciences and the study of consciousness.

» 23 I 2015 Bartosz Majchowicz: Poczucie sprawczości z perspektywy kognitywnej. Część III: Integracyjne modele Bayesowskie

» 22 I 2015 Maciej Koryl: Analiza problemu ucztujących filozofów za pomocą sieci Petriego oraz logiki STIT

Maciej Koryl: Analiza problemu ucztujących filozofów za pomocą sieci Petriego oraz logiki STIT [slides: pdf, pptx]

 

Przy okrągłym stole siedzi pięciu filozofów. Przed każdym z nich stoi talerz spaghetti. Filozof naprzemiennie rozmyśla lub spożywa spaghetti korzystając z dwóch widelców leżących obok talerza. Kłopot polega na tym, że pomiędzy każdą parą talerzy znajduje się tylko jeden widelec, co oznacza, że filozof współdzieli widelce ze swoimi sąsiadami. Sytuacja komplikuje się jeszcze bardziej, jeśli przyjmiemy, że filozof podnosi widelce niezależnie – chwyta za widelec, gdy ten jest dostępny i oczekuje na drugi.
Opisane w ten sposób zagadnienie, znane w informatyce jako „problem ucztujących filozofów" zostało sformułowane w latach 60-tych przez E. Dijkstrę i Ch. Hoare'a i stało się klasycznym przykładem obrazującym zależności zachodzące w środowisku, w którym wielu agentów konkuruje o współdzielone zasoby. Pojawiają się wówczas takie problemy jak głodzenie (agent otrzymuje niewystarczającą ilość zasobów potrzebnych do poprawnego funkcjonowania), czy zakleszczenie (ang. deadlock) prowadzące do zatrzymania pracy agentów.
Zamierzam przeprowadzić analizę tych zależności wykorzystując dwa narzędzia matematyczno-logiczne: sieci Petriego – formalizm oparty na teorii grafów, oraz logikę działania STIT (ang. sees to it that) sformułowaną przez N. Belnapa i współpracowników w oparciu o teorię rozgałęziających się historii (ang. branching time). Pokażę, jak oba formalizmy można łączyć ze sobą, uzyskując dodatkowe efekty.

» 16 I 2015 Bartosz Majchowicz: Poczucie sprawczości z perspektywy kognitywnej. Część II: Modele klasyczne

» 12 XII 2014 Bartosz Majchowicz: Poczucie sprawczości z perspektywy kognitywnej. Część 1: Definicje i metody pomiaru

Referat będzie pierwszą częścią mini-cyklu traktującego o poczuciu sprawczości (sense of agency) w ujęciu empirycznych nauk poznawczych (psychologii zwłaszcza).
Na początek przedstawione zostaną podstawowe rozróżnienia pojęciowe zaproponowane przez S. Gallaghera oraz P. Haggarda, przydatne w jasnym określeniu przedmiotu badań zarówno teoretycznych, jak i empirycznych.
W drugiej części omówione zostaną metody pomiaru stosowane w badaniach nad poczuciem sprawczości, tj. miary subiektywne (oparte na deklaracjach osoby) oraz obiektywne (wykonaniowe, oparte na obserwowanych działaniach). Przedstawione zostaną ich zastosowania w badaniach eksperymentalnych oraz płynące implikacje dla ujęć nie tylko poczucia sprawczości, ale też np. percepcji czasu i przestrzeni.
Omówienie ww. stanowić będzie grunt dla zagadnień poruszonanych na kolejnych spotkaniach, a więc m.in.: "klasycznym" modelom poczucia sprawczości, ich krytyce, współczesnemu modelowi integracyjnemu, czy zaburzeniom poczucia sprawczości.

» 11 XII 2014 Katarzyna Kijania-Placek: Deskryptywne użycia wyrażeń okazjonalnych a modalności epistemiczne

Wyrażenia okazjonalne - a więc wyrażenia takie jak "ja", "ty" czy "wczoraj" - przyczyniają się zazwyczaj do wyrażenia sądów jednostkowych o osobach lub rzeczach, do których się odnoszą. W przypadku tzw. użyć deskryptywnych przyczyniają się jednak do wyrażenia sądów ogólnych. W referacie skupię się klasie takich deskryptywnych użyć wyrażeń okazjonalnych, które występują w kontekstach modalnych. Recanati, Schiffer i inni twierdzą, że wyrażenia okazjonalne w kontekstach modalnych dają się zinterpretować jako zwykłe użycia referencyjne, o ile zinterpretujemy modalność epistemicznie. Wbrew tej rozpowszechnionej opinii zamierzam argumentować, że niektóre użycia wyrażeń okazjonalnych wymagają interpretacji niereferencyjnej. Zagadnienie to jest o tyle ważne, że odmawiając użyciom wyrażeń okazjonalnych w kontekstach modalnych charakteru deskryptywnego, próbuje się czasem bagatelizować konsekwencje tego fenomenu dla teorii semantycznych wyrażeń okazjonalnych. Na koniec mojego wystąpienia postaram się wskazać te konsekwencje dla kształtu teorii bezpośredniego odniesienia.

» 8-9 XII 2014 Second workshop of the Budapest-Krakow research group.

» 21 XI 2014 Jacek Wawer: Koncepcje sprawstwa w filozofii analitycznej

» 13 XI 2014 dr Prokop Sousedik, Czech Academy of Sciences: The Emergence of formalism

» 24 X 2014 Bartosz Majchrowicz: Eksperymenty Libeta: obecny stan badań

» 26 VI 2014, John Huss (Department of Philosophy, The University of Akron, USA), Underdetermination, model selection, and evolutionary trends

» 13 VI 2014, mgr Maciej Koryl, Model Belief-Desire-Intention w teorii i praktyce

» 06 VI 2014, prof. Joanna Odrowąż-Sypniewska (UW), Nieostrość i dozwolona niezgoda

» 05 VI 2014, prof. Joanna Odrowąż-Sypniewska (UW), Jak rozwiązać paradoks nieostrości?

» 29 V 2014, dr Leszek Wroński: Constraints on credences in two not mutually exclusive propositions: the search for the best belief update function

» 15 V 2014, prof. Edward Nęcka (Instytut Psychologii UJ): Co się dzieje w jednej sekundzie przed działaniem? Świadome i nieświadome procesy decyzyjne

» 10 IV 2014, prof. dr hab. Tomasz Placek: Modalna koncepcja determinizmu teorii naukowych

» 3 IV 2014 prof Paolo Mancosu (UC Berkeley): In good company? On Hume's principle and the assignment of numbers to infinite concepts.

» 27 III 2014 dr Leszek Wroński: Przechodniość (nie)potwierdzania

» 20.03.2014, 16:00, mgr Juliusz Doboszewski: Metaphysics of causal set theory

» 13 III 2014, 16:00, mgr Jacek Wawer Temporalna semantyka okresów kontrfaktycznych II

» 6 III 2014, 16:00, mgr Jacek Wawer Temporalna semantyka okresów kontrfaktycznych I

» 16 I 2014, 16:00, dr Leszek Wroński Dyskusja nad tekstem K. Easwarana i B. Fitelsona "An evidentialist worry about Joyce's argument for probabilism"

» 9 I 2014, 16:00, dr Leszek Wroński Dyskusja nad tekstem K. Easwarana "Dr. Truthlove, or How I Learned to Stop Worrying and Love Bayesian Probabilities"

» 6 XII 2013, 12:30, Balazs Gyenis (Budapest / Chicago) Determinism, laws, and physical possibility

» 28 XI 2013, 16:00, dr Leszek Wroński Śpiąca piękność a holenderskie zakłady

» 14 XI 2013, 16:00, mgr Juliusz Doboszewski Falling down the Hole argument (5): the problem of change in general relativity

» 31 XI 2013, 16:00, mgr Juliusz Doboszewski Falling down the Hole argument (4): substantivalism and background independence

» 24 X 2013, 16:00, mgr Juliusz Doboszewski Falling down the Hole argument (3): sophisticated substantivalisms

» 17 X 2013, 16:00, mgr Juliusz Doboszewski Falling down the Hole argument (2): modal arguments for substantivalism

» 10 X 2013, 16:00, mgr Juliusz Doboszewski Falling down the Hole argument (1): introduction

» 19 VI 2013, Paweł Pruski (Uniwersytet Jagielloński) Obiektywne prawdopodobieństwo a determinizm

» 6 VI 2013, Gabor Hofer-Szabo (Hungarian Academy of Science) Von Mises's theory of probability

» 5 VI 2013, Gabor Hofer-Szabo (Hungarian Academy of Science) The relative frequency interpretation of probability

» 24 V 2013, Katarzyna Paprzycka (Uniwersytet Warszawski) A Selectional Account of Acting for Reasons

» 23 V 2013, Katarzyna Paprzycka (Uniwersytet Warszawski) Zaniechania, omyłki i inne formy sprawstwa: filozofia działania a kognitywistyka

» 22 V 2013, Katarzyna Paprzycka (Uniwersytet Warszawski) Zarys responsybilistycznej teorii sprawstwa

» 13 V 2013, Thomas Mueller (Utrecht/Konstanz) Case-intensional first order logic: the system and some applications

» 25 IV 2013, Dariusz Łukasiewicz (Uniwersytet Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz) Główne współczesne modele Bożej wszechwiedzy

» 24 IV 2013, Dariusz Łukasiewicz (Uniwersytet Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz) Redukcja fatalizmu teologicznego do fatalizmu logicznego. Argument Lindy Zagzebski i jego krytyka

» 3-4 IV 2013, Piotr Lipski (Katolicki Uniwersytet Lubelski): Metoda(y) quasi-analizy Rudolfa Carnapa od strony formalnej

» 21 III 2013, Tim Childers (Czech Academy of Sciences, Prague) Lewis on best systems theories, Humean supervenience, and chance

» 20 III 2013, Tim Childers (Czech Academy of Sciences, Prague) Theories of belief and the foundations of subjective probability

» 14 II 2013, Uwe Meixner (University of Augsburg) The Case for Agent Causation